Γεώργιος Τραπεζούντιος, 3/4/1395 – 12/8/1472

https://i1.wp.com/www.kenef.phil.uoi.gr/gallery/12.jpgΟ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Τραπεζούντιος γεννήθηκε στὸν Χάνδακα τῆς Κρήτης στὶς 3 Ἀπριλίου 1395, ἀπὸ γονεῖς ποὺ κατάγονταν ἀπὸ τὴν Τραπεζοῦντα, ὅπως ὁ ἴδιος σημειώνει (Comparationes Philosophorum Aristotelis et Platonis, σ. 266): «audivi ego a parente meo proavum suum, ex Trapezunta, nescio qua ponti urbe in Cretam migrasse»). Ἔμαθε τὰ ἐγκύκλια γράμματα στὸν κύκλο τοῦ πρωτοπαπᾶ τοῦ Χάνδακα Ἰωάννη Συμεωνάκη καὶ τὸ 1416 μετέβη στὴν Ἰταλία, ὅπου προσελήφθη ἀπὸ τὸν οὐμανιστὴ Βενετὸ Γερουσιαστὴ Francesco Barbaro ὡς ἀντιγραφέας κωδίκων. Ἀπὸ τὸν Guarino Veronese καὶ τὸν Vittorino da Feltre (ca. 1379-1447) διδάχθηκε τὴ λατινικὴ γλῶσσα, παρακολούθησε τὶς διαλέξεις τοῦ κορυφαίου λατινιστῆ Gasparino Barzizza, ὁ ὁποῖος μαθήτευσε πλησίον του Μανουὴλ Χρυσολωρᾶ καὶ ἀπὸ τὸ 1407 κατεῖχε τὴν ἕδρα τῆς Ρητορικῆς στὴν Πάδοβα, καὶ τὸ 1420 ὁ Νεοέλληνας λόγιος ἀπέκτησε τὴ βενετικὴ ὑπηκοότητα. Ἡ ἐμβριθὴς γνώση τῆς λατινικῆς γλώσσας («τὸν λατινικὸν λόγον ἤσκημαι ὡς οὐδεὶς ἄλλος τῶν σήμερον», ἐπισημαίνει στὸ ἔργο του Περὶ τῆς ἀληθείας τῆς τῶν Χριστιανῶν πίστεως, σ. 94) τοῦ ἐπέτρεψε νὰ διορισθεῖ τὸ 1426 στὴν ἕδρα τῶν Λατινικῶν τῆς Ἀκαδημίας τῆς Βιτσένζα.

Ο ΤΡΑΠΕΖΟΥΝΤΙΟΣ ἐπέστρεψε στὴ Βενετία περὶ τὸ 1427, ὅπου ἵδρυσε Σχολή, στὴν ὁποία δίδασκε ἑλληνικὰ καὶ λατινικὰ καὶ ἀνάμεσα στοὺς μαθητές του συμπεριλαμβάνονταν ὁ Benedetto Bursa, ὁ Candiano Bollani (ca. 1413-1478), ὁ Francesco Contarini, ὁ Niccolò Barbo καὶ ὁ Pietro Barbo, ὁ μετέπειτα Πάπας Παῦλος Β΄. Μετὰ ἀπὸ τὴ δημόσια φιλολογικὴ ἀντιπαράθεση μὲ τὸν δάσκαλό του Guarino Veronese ἐγκατέλειψε τὴ Βενετία καὶ ἐγκαταστάθηκε στὴ Μπολώνια (1437), στὴ συνέχεια μετέβη στὴ Φλωρεντία (1439-1440) καὶ τὴ Ρώμη (1443), ὅπου ἔτυχε τῆς ἀμέριστης προστασίας τοῦ Πάπα Νικολάου Ε΄. Στὴ Φλωρεντία ἔλαβε μέρος στὴ Σύνοδο γιὰ τὴν ἕνωση τῶν Ἐκκλησιῶν, υἱοθετῶντας τὶς θέσεις τῶν φιλενωτικῶν καὶ ἐκεῖ εἶχε τὴν εὐκαιρία νὰ πληροφορηθεῖ γιὰ τὶς ἀπόψεις τοῦ Γεωργίου Γεμιστοῦ – Πλήθωνος (Comparationes Philosophorum Aristotelis et Platonis, σ. 325).

ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ αὐτὴ ὁ Τραπεζούντιος ὁλοκλήρωσε τὶς μεταφράσεις ἑλληνικῶν κειμένων, ποὺ ἐκδόθηκαν ἀργότερα, ὁ φιλόψογος ὅμως χαρακτήρας του, ἡ αὐστηρὴ καὶ δυσερμήνευτη κριτικὴ ποὺ ἄσκησε στὸν Κοϊντιλιανὸ (στὸ βιβλίο του Rhetoricorum Libri V), μὲ συνέπεια νὰ προκαλέσει τὴν ἀντίδραση τοῦ Ἰταλοῦ οὐμανιστῆ καὶ μαθητῆ τοῦ Θεόδωρου Γαζῆ (1400-1475) Lorenzo Valla (1406-1457), καθὼς καὶ τὰ μεταφραστικὰ ἀτοπήματα ποὺ διέγνωσε ὁ Βησσαρίων στὴ λατινικὴ ἀπόδοση τῶν Νόμων τοῦ Πλάτωνος δημιούργησαν μιὰ ἀρνητικὴ περιρρέουσα ἀτμόσφαιρα, μὲ ἀποτέλεσμα ὁ Τραπεζούντιος νὰ μετοικήσει τὸ 1452 στὴ Νεάπολη.

ΤΟ 1460 συναντοῦμε τὸν Τραπεζούντιο στὴ Βενετία, ὅπου δίδαξε τὴν ἀριστοτελικὴ φιλοσοφία, τὸ 1465 ὁ Νεοέλληνας φιλόσοφος βρίσκεται στὴ Ρώμη, προσκεκλημένος ἀπὸ τὸν νέο Πάπα Παῦλο Β΄, ὁ ὁποῖος εἶχε χρηματίσει μαθητής του, καὶ τὴν ἴδια χρονιὰ ταξίδεψε στὴν Κωνσταντινούπολη μὲ πρόθεση νὰ συναντήσει τὸν Μωάμεθ Β΄. Τὸ χειρόγραφο κείμενό του Παντοδαπὴ Δόξα, στὸ ὁποῖο προέτρεπε τὸν ἐκπορθητὴ τῆς Κωνσταντινούπολης νὰ κυριεύσει τὴν Εὐρώπη, ἐπικρίθηκε δριμύτατα ἀπὸ τοὺς συγχρόνους του λογίους καὶ κατηγορήθηκε γιὰ προδοσία μὲ ἀποτέλεσμα νὰ φυλακισθεῖ (Οκτώβριος 1466-Φεβρουάριος 1467).

Ο ΤΡΑΠΕΖΟΥΝΤΙΟΣ, ὁ ὁποῖος ἀπὸ τὸν γάμο του εἶχε ἀποκτήσει ἑπτὰ παιδιὰ (δύο ἀγόρια καὶ πέντε κορίτσια), πέθανε τὸ 1472 καταλείποντας ἕνα πλούσιο συγγραφικό, κριτικὸ-σχολιαστικὸ καὶ μεταφραστικὸ ἔργο, ἕνα μεγάλο μέρος τοῦ ὁποίου εἶναι ἀφιερωμένο στὸν Ἀριστοτέλη (Ρητορική, Περὶ Ψυχῆς, Μετὰ τὰ Φυσικά, Περὶ Γενέσεως καὶ Φθορᾶς), τὸν Πλάτωνα (Νόμοι), τὸν Πτολεμαῖο (Ἡ Μεγάλη Σύνταξις), τοὺς Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας (τοῦ Εὐσεβίου Παμφίλου, τοῦ Μεγάλου Βασιλείου, τοῦ Ἰωάννη τοῦ Χρυσοστόμου, τοῦ Γρηγορίου Νύσσης, κλπ.) καὶ τὸν Κικέρωνα. Πολλὰ ἀπὸ τὰ κείμενά του παραμένουν ἀνέκδοτα.

Περισσότερα στο kenef.phil.uoi.gr

Advertisements
This entry was posted in ΑΦΙΕΡΩΜΑ, ΜΕΓΑΛΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ, ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑ. Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s